Thời Thái Cổ, 06
Sáng-Thế 16:1–16
Abram rời Charan đến Canaan khi được 75 tuổi. Sau khi trở về từ Ai-cập, Loth dọn xuống sinh sống ở đồng bằng Sodom. Rồi việc Abram dẫn đoàn gia nhân đi giải cứu gia đình Loth đã bị các vua phía đông bắt làm tù binh, thì thời gian có lẽ đã qua vài năm trước khi ông được Chúa lập giao ước. Bà Sarai đã chờ nhiều năm kể từ khi nghe Chúa hứa mà chưa thấy lời ấy được ứng nghiệm. Bà mất kiên nhẫn vì thấy mình già thêm, không còn hi vọng có thể sinh con. Sarai là người khởi xướng câu chuyện rắc rối của gia đình Abram. Abram và Sarai vẫn nhớ lời Đức Chúa Trời từng hứa: “Ta sẽ làm cho con thành một dân lớn” (12:2). Nhưng họ chưa hiểu biết nhiều về Đức Chúa Trời. Sarai than “Nầy, Đức Jehovah đã không cho tôi sinh con” (2).
Dù Abram rời bỏ quê hương dòng họ mình là hành động bởi đức tin. Nhưng khi phải đối phó với thực tế khắc nghiệt thì đức tin của Abram bị nao sờn. Có lẽ Sarai tự nghĩ rằng trách nhiệm của bà là phải làm cho Abram có người thừa kế. Có lẽ bà Sarai có nữ nô lệ Hagar trong thời gian bà ở Aicập. Tuy nhiên, theo nghĩa tiếng Arab thì ‘Hagar’ là ‘chạy trốn.‘ Do đó, có một giả thuyết cho rằng có thể đây là tên do nhà Abram đặt cho người nữ nô lệ, vì lý do nào đó đã chạy trốn đến nương náu dưới sự che chở của ông, và được Sarai chọn làm nàng hầu cho bà, chứ Hagar không phải là tên nguyên thuỷ của nàng. Vì Kinh-Thánh không nói rõ, và các nô lệ thời ấy bị xem như vật sở hữu của người chủ, thì không thể tìm ra gốc gác của Hagar. Nhưng cách hành xử vì kém đức tin của Abram lúc vào Ai-cập chính là nguyên nhân có Hagar xuất hiện trong gia đình ông.
Theo phong tục thời xã hội nô lệ, nếu người vợ không sinh được con cái thì thường đưa nàng hầu gái của mình cho chồng làm vợ lẽ để sinh con. Mọi con cái do nàng hầu sinh ra đều thuộc sở hữu của bà chủ. Từ thời ấy cho tới khoảng nửa thế kỷ 20 trước đây, tục lệ đa thê vẫn rất phổ biến ở khắp nơi trên thế giới. Cho nên, việc có nhiều vợ không phải là một tội lỗi mà các tổ phụ người Do-thái phải tránh. Về đề nghị của bà Sarai, thì có lẽ Abram không chấp thuận liền. Bởi vì ông là người có đức tin vào lời hứa của Chúa và rất yêu thương vợ. Nhưng chắc rằng Sarai đã nhiều lần thúc giục khiến ông bị nao núng. Có lẽ ông nghĩ rằng đứa con do Hagar hay Sarai sinh ra cũng là từ gan ruột ông mà ra, theo như lời Đức Chúa Trời đã phán (15:4).
Tội lỗi do tâm lý thích suy diễn vẫn thường xảy ra. Cả Sarai lẫn Abram đã không hành động theo đức tin mà theo sự suy diễn của lý trí. Mối quan tâm chính của Sarai là nỗi nhục không có con. Thời ấy, những người đàn bà không có con là một nỗi nhục không gột rửa được đối với xã hội chung quanh. Sự suy diễn của Sarai đã ảnh hưởng trên Abram và khiến ông cũng nghĩ rằng con do vợ nào sinh ra cũng là con của ông thôi; vì thế Abram nghe theo lời bàn của Sarai mà ăn ở với Hagar khiến nàng thụ thai. Có lẽ Hagar được Abram sủng ái vì trẻ và có thể mang thai; cho nên lên mặt khinh thường bà chủ của mình. Trong xã hội kiểu bộ lạc thời Abram thì nữ nô lệ được làm vợ lẽ của ông chủ rồi coi thường bà chủ mình cũng không có gì lạ.
Bà Sarai đem điều đó than oán và quy trách nhiệm cho chồng. Bà vờ quên nguyên nhân là do ý kiến của bà. Cũng có thể vào lúc đó Abram tỏ ra sủng ái Hagar và ít gần gũi với Sarai như trước khiến bà nổi cơn ghen. Bà không ra tay hành hạ Hagar trước khi được chồng cho phép. Abram rất tôn trọng vợ và tập quán của xã hội thời nô lệ. Nghĩa là, nô lệ không được quyền coi thường bà chủ, và dù được làm hầu thiếp của Abram, Hagar vẫn là nô lệ của Sarai. Được chồng xác nhận quyền làm chủ nô của bà, Sarai ra tay hành hạ Hagar cho hả giận. Có lẽ Hagar bị đánh đòn đau không dám chống trả và chịu không nổi phải bỏ trốn.
Khi Kinh-Thánh Cựu-Ước nói Thiên Sứ của Đức Jehovah hiện ra (7), thì thường có nghĩa là chính Đức Chúa Trời hiện ra trong hình ảnh một Thiên Sứ. Shur là một thành về phía đông nước Ai-cập. Hagar định trốn về quê hương Ai-cập trên đường trốn chủ. Suối nước ở đây thật ra chỉ là một mạch nước giếng. Giếng nước ấy nằm cạnh bên con đường tới Shur giữa Kadesh và Bered vùng hoang mạc Paran. Đây là chỗ đầu tiên trong Kinh-thánh ký thuật Thiên-Sứ hiện ra. Thiên Sứ hỏi: “Nầy Hagar, tớ gái của Sarai, ngươi từ đâu đến, và định sẽ đi đâu?” (8). Hagar không thể giấu giếm tông tích nên trả lời: “Tôi trốn khỏi Sarai, bà chủ tôi.” Thiên Sứ bảo Hagar hãy trở về chịu luỵ dưới tay chủ là để bảo vệ sự sống của Hagar và của đứa trẻ trong bụng bà nữa.
Hagar ngay lập tức vâng lời Thiên-Sứ dạy bảo, chứng tỏ bà nhận ra đó là Thiên-Sứ, không phải loài người; vì Thiên Sứ cho biết bà đang mang thai và sẽ sinh một trai. Thiên Sứ của Đức Jehovah lại phán: “Ta sẽ làm cho dòng dõi ngươi tăng gấp bội, đông đến nỗi không thể đếm được” (10). Hagar nghe lời đó thì biết rằng chính Đức Chúa Trời đang phán với bà. Đức tin của bà được gây dựng trong cơn sầu khổ là như vậy, vì đó là một sự vui mừng và an ủi không kể xiết; bởi vì từ khi dựng nên trời đất và loài người, cho tới vài chục năm trước đây, người ta không biết bào thai trong bụng là nam hay nữ, cho đến lúc đứa trẻ được sinh ra mới rõ là trai hay gái. Lời tiết lộ bà đang mang thai một bé trai đã làm cho Hagar tràn đầy hi vọng (11).
Thiên-sứ cũng bảo phải đặt tên đứa con trai sẽ sinh ra đời là Ismael, nghĩa là Đức Chúa Trời lắng nghe (11). Những lời tiên báo về dòng dõi của đứa trẻ, mà sau nầy là tổ phụ của các sắc dân Arab, đều đã ứng nghiệm. Hagar yên lòng trở về chịu lụy dưới tay Sarai theo lời Thiên Sứ của Đức Jehovah là như vậy. Hagar đặt tên giếng nước là Beer Lahai-Roi, nghĩa là Đức Chúa Trời đoái xem. “Hagar sinh cho Abram một con trai và Abram đặt tên con trai đó là Ismael” (15). Toan tính của Sarai từ thái độ không chờ đợi Chúa đã đem đến các hệ lụy buồn khổ khi Ismael ra đời. Abram đã 86 tuổi, Sarai thì không được vui vì đứa trẻ, mà sự thù ghét càng ngày càng sâu đậm.
Bài học nầy nhắc chúng ta đừng quên Chúa, toan tính theo ý riêng, chỉ gặp tai hoạ mà thôi.
ThoiThaiCo06.docx
MS CTB